Chapter 2
Contents of the Gītā Summarized
Contents of the Gītā Summarized
dekhiyā arjune kṛṣṇa sei aśrujale
kṛpāy āviṣṭa haye bhāvita vikale
kṛpāmay madhusūdan kahila tāhāre
iti-vākya bandhu-bhāve ati miṣṭa-svare
kṛpāy āviṣṭa haye bhāvita vikale
kṛpāmay madhusūdan kahila tāhāre
iti-vākya bandhu-bhāve ati miṣṭa-svare
Text 1
śrī-bhagavān kahilen:
kibhāve arjuna tumi ghor yuddhasthale
anāryer śokānal pradīpta karile
akīrti asvarga lābh haibe tomār
chi chi bandhu chāḍa ei ayogya ācār
kibhāve arjuna tumi ghor yuddhasthale
anāryer śokānal pradīpta karile
akīrti asvarga lābh haibe tomār
chi chi bandhu chāḍa ei ayogya ācār
Text 2
napuṁsak naha pārtha e ki vyavahār
yogya nahe e kārya bandhu ye āmār
hṛday-daurvalya ei niṣcayai jānibe
chāḍa ei, kara yuddha yadi śatrūke māribe
yogya nahe e kārya bandhu ye āmār
hṛday-daurvalya ei niṣcayai jānibe
chāḍa ei, kara yuddha yadi śatrūke māribe
Text 3
arjun kahilen:
madhusūdan! ki ājñā kara tumi more
bhīṣma droṇ gurujan tāre māribāre?
pūjār yogya ye tṅārā han nityakāla
tṅāder śarīre vāṇ sutīkṣṇa dhārāla?
madhusūdan! ki ājñā kara tumi more
bhīṣma droṇ gurujan tāre māribāre?
pūjār yogya ye tṅārā han nityakāla
tṅāder śarīre vāṇ sutīkṣṇa dhārāla?
Text 4
śudhu guru nahe tṅārā, mahānubhav hay yṅārā
hatyā kari tṅāder sabāre
tadapekṣā bhikṣā bhāla, kāṭiye yāibe kāl,
mithyā yuddha karāo āmāre
hatyā ei mahākām, vidhi ye haila vām,
ei yuddhe guru hatyā habe
se bhog rudhira mākhā, kemane kariba sakhā,
se yuddha ke kariyāche kabe
hatyā kari tṅāder sabāre
tadapekṣā bhikṣā bhāla, kāṭiye yāibe kāl,
mithyā yuddha karāo āmāre
hatyā ei mahākām, vidhi ye haila vām,
ei yuddhe guru hatyā habe
se bhog rudhira mākhā, kemane kariba sakhā,
se yuddha ke kariyāche kabe
Text 5
bujhite pāri nā bhāla, kothāya garimā hala,
kon kārya juyāya āmāy
kivā āmi jay kari, kimbā āmi nije mari
dui noukā āmāre nācāy
yāder māriyā raṇe, bṅāciba se akāraṇe,
tārā sab āmār sammukhe
dhṛtarāṣṭra-putragaṇ, ār yata bandhu-jan,
marile se habe mor duḥkha
kon kārya juyāya āmāy
kivā āmi jay kari, kimbā āmi nije mari
dui noukā āmāre nācāy
yāder māriyā raṇe, bṅāciba se akāraṇe,
tārā sab āmār sammukhe
dhṛtarāṣṭra-putragaṇ, ār yata bandhu-jan,
marile se habe mor duḥkha
Text 6
kārpaṇya doṣete dūṣī, mohete hayechi vaśī,
sva svabhāv hala apahṛta
nija dharma chāḍi mūḍha jijñāsi tomāre dṛḍha
kṛpā kari karaha saṁyata
tumi jāna hita mor, hayechi mohete bhor,
bhāla yāte karaha bicāre
hainu tomār śiṣya, dekhuk sakal viśva,
śikṣā dāo ei prapannere
sva svabhāv hala apahṛta
nija dharma chāḍi mūḍha jijñāsi tomāre dṛḍha
kṛpā kari karaha saṁyata
tumi jāna hita mor, hayechi mohete bhor,
bhāla yāte karaha bicāre
hainu tomār śiṣya, dekhuk sakal viśva,
śikṣā dāo ei prapannere
Text 7
dekhi nā āmi ye andha, tāhe buddhi ati manda,
śo-kānal nibhibe kibhābe
ye śok jvālāya more, indriyādi sab poḍe,
bhava-rog kirūpe ghucābe
yadi pāi tribhuvan, rājya-lakṣmī sulobhan,
asapatna rājyera vikāśa
devaloke ādhipatya, tomāke kahinu satya,
nāhi habe e śoka vināśa
śo-kānal nibhibe kibhābe
ye śok jvālāya more, indriyādi sab poḍe,
bhava-rog kirūpe ghucābe
yadi pāi tribhuvan, rājya-lakṣmī sulobhan,
asapatna rājyera vikāśa
devaloke ādhipatya, tomāke kahinu satya,
nāhi habe e śoka vināśa
Text 8
sañjay kahilen:
se-kathā baliyā guḍākeśa paratāpī
hṛṣīkeśe nivedila yadio pratāpī
he govinda! mor dvārā yuddha nāhi habe
yuddha chāḍi sei vīr rahila nīrabe
se-kathā baliyā guḍākeśa paratāpī
hṛṣīkeśe nivedila yadio pratāpī
he govinda! mor dvārā yuddha nāhi habe
yuddha chāḍi sei vīr rahila nīrabe
Text 9
snigdha hāsi manohar hṛṣīkeś bale
he bhārat! arjunera śuniyā sakale
yuddha kṣetre sainya-madhye hāsiyā hāsiyā
upadeśa karen gītā viṣaṇṇa dekhiyā
he bhārat! arjunera śuniyā sakale
yuddha kṣetre sainya-madhye hāsiyā hāsiyā
upadeśa karen gītā viṣaṇṇa dekhiyā
Text 10
śrī-bhagavān kahilen:
aśocya viṣaye śok kara tumi vīr
prajñāvād bhāṣyakār yena kona dhīr
paṇḍita ye jana hay śok nāhi tār
mṛta deha nitya ātmā se jāne vicār
aśocya viṣaye śok kara tumi vīr
prajñāvād bhāṣyakār yena kona dhīr
paṇḍita ye jana hay śok nāhi tār
mṛta deha nitya ātmā se jāne vicār
Text 11
tumi āmi yata rājā sammukhe tomār
erā sab cira nitya karaha vicār
pūrve erā nāhi chila pare nā thākibe
mūrkhera vicāra ei niścayai jānibe
erā sab cira nitya karaha vicār
pūrve erā nāhi chila pare nā thākibe
mūrkhera vicāra ei niścayai jānibe
Text 12
deha dehī bhed dui nityānitya sei
kaumār youvan jarā parivartan yei
deher svakārya hay dehī nitya rahe
tathā dehāntar-prāpti paṇḍiterā kahe
kaumār youvan jarā parivartan yei
deher svakārya hay dehī nitya rahe
tathā dehāntar-prāpti paṇḍiterā kahe
Text 13
śīt uṣṇa sukh duḥkha indriya vikār
indriyer dāsa yārā tāhe adhikār
se sab anitya vastu āsi cali yāy
sahiṣṇutā mātra guṇ tāhāra upāya
indriyer dāsa yārā tāhe adhikār
se sab anitya vastu āsi cali yāy
sahiṣṇutā mātra guṇ tāhāra upāya
Text 14
vyathā nāhi dyāya yāre anitya eisab
sejan bujhila jāna puruṣārtha vaibhav
samaduḥkha sukha-dhīr anitya vyāpāre
amaratva sei pāy jitiyā saṁsāre
sejan bujhila jāna puruṣārtha vaibhav
samaduḥkha sukha-dhīr anitya vyāpāre
amaratva sei pāy jitiyā saṁsāre
Text 15
asat śarīra ei sattā nāhi tār
nitya-satya jīv haya mṛtyu nāhi yār
ubhaya vicār kari karila niścit
tattvadarśī sei kahe yei hay hit
nitya-satya jīv haya mṛtyu nāhi yār
ubhaya vicār kari karila niścit
tattvadarśī sei kahe yei hay hit
Text 16
avināśī sei bujha sarvatra vistār
yāhār abhāve haya deha mahābhār
kṣay-vyay nāhi yār ke mārite pāre
amarer mār kivā karaha vicār
yāhār abhāve haya deha mahābhār
kṣay-vyay nāhi yār ke mārite pāre
amarer mār kivā karaha vicār
Text 17
niḥśeṣa haiyā yābe ei jaḍa deha
nitya ātmā jāna bhāla nā maribe keha
vināśī prameya nahe ātmā bhāla mate
satya bujhi dṛḍha-vrata hao ta' yuddhete
nitya ātmā jāna bhāla nā maribe keha
vināśī prameya nahe ātmā bhāla mate
satya bujhi dṛḍha-vrata hao ta' yuddhete
Text 18
ye jana bujheche ātmā mare yete pāre
athavā ye jana bujhe ātmā anye māre
ubhayei bhramātmak kichu nāhi bujhe
mare nā māre nā ātmā jāna yuddha yujhe
athavā ye jana bujhe ātmā anye māre
ubhayei bhramātmak kichu nāhi bujhe
mare nā māre nā ātmā jāna yuddha yujhe
Text 19
janama maraṇa nāi, haya nāi, habe nāi
hayechila tāhā nahe ātmā
aja nitya śāśvata, purātana nitya satya,
śarīrer nāś nahe mṛtyu
hayechila tāhā nahe ātmā
aja nitya śāśvata, purātana nitya satya,
śarīrer nāś nahe mṛtyu
Text 20
ye jeneche ātmā nitya aja avināśī
avyay ajar ātmā sarva divāniśi
se kena māribe anye mūrkhera matan
se jāne niścita ātmā mare nā kakhana
avyay ajar ātmā sarva divāniśi
se kena māribe anye mūrkhera matan
se jāne niścita ātmā mare nā kakhana
Text 21
purātana vastra yathā, bhaṅgura śarīra tathā
ek chāḍi anya vastra par
purātana vastra chāḍe, navīna basana pare
navīna śarīra sei dhare
jīrṇa śarīr chāḍi, navīna śarīra dhari
dehīnavya haya punarvāra
deha dehī ei bhed, tāhāte vā kivā khed
chāḍa duḥkha yuddha karibāra
ek chāḍi anya vastra par
purātana vastra chāḍe, navīna basana pare
navīna śarīra sei dhare
jīrṇa śarīr chāḍi, navīna śarīra dhari
dehīnavya haya punarvāra
deha dehī ei bhed, tāhāte vā kivā khed
chāḍa duḥkha yuddha karibāra
Text 22
astrāghāte nāhi kāṭe cinmaya śarīr
agni nā jvālāya tāhā śuna vijña vīr
jal dvārā nāhi bhije vāyu nā śukāy
ghāt pratighāt sab jaḍete juyāy
agni nā jvālāya tāhā śuna vijña vīr
jal dvārā nāhi bhije vāyu nā śukāy
ghāt pratighāt sab jaḍete juyāy
Text 23
acchedya je ātmā hay akledya aśoṣya
cidānanda ātmā nahe jaḍera se poṣya
sarvatra ātmāra gati sthir sanātan
acala aṭala ātmā nitya se nūtan
cidānanda ātmā nahe jaḍera se poṣya
sarvatra ātmāra gati sthir sanātan
acala aṭala ātmā nitya se nūtan
Text 24
kāṭā jvālā bhijā śukā jaḍera lakṣaṇ
jaḍer dvārā vyakta nahe avyakta kakhan
man dvārā cintya hay jaḍera lakṣaṇ
ātmā jaḍa vastu nahe acintya kathan
jaḍera vikāra hay ātmā avikār
jaḍa ātmā bibhinnatā śuna bār bār
yathā-yatha ātma-tattva karaha vicār
vicāra karile citte pābe camatkār
jaḍer dvārā vyakta nahe avyakta kakhan
man dvārā cintya hay jaḍera lakṣaṇ
ātmā jaḍa vastu nahe acintya kathan
jaḍera vikāra hay ātmā avikār
jaḍa ātmā bibhinnatā śuna bār bār
yathā-yatha ātma-tattva karaha vicār
vicāra karile citte pābe camatkār
Text 25
vicāra karibe yabe śok nāhi rabe
ātmāra nityatva jāni nityānanda pābe
yadi tāi māna tumi dehai sarvasva
paricaya nāhi kichu ātmāra nijasva
nitya janma nitya mṛtyu deha mātra hay
tabuo tomāra duḥkha nāhi tabu tāy
ātmāra nityatva jāni nityānanda pābe
yadi tāi māna tumi dehai sarvasva
paricaya nāhi kichu ātmāra nijasva
nitya janma nitya mṛtyu deha mātra hay
tabuo tomāra duḥkha nāhi tabu tāy
Text 26
jaḍa deha upajaya anivārya kṣay
kṣay haye jaḍa dravya punaḥ upajay
jaḍa dravya rūpa chādi anya rūpa hay
nūtana rūpera janya anya rūpa kay
ei jaḍa vijña yadi karaye vicār
tathāpi śokera kathā nahe tiladhār
kṣay haye jaḍa dravya punaḥ upajay
jaḍa dravya rūpa chādi anya rūpa hay
nūtana rūpera janya anya rūpa kay
ei jaḍa vijña yadi karaye vicār
tathāpi śokera kathā nahe tiladhār
Text 27
jaḍera rūpādi nāhi pareo thāke nā
madhye mātra rūpa guṇa sakali bhāvanā
ataeva nirākāra yadi nirākār
tāhāte tomāra duḥkha kisera ābār
madhye mātra rūpa guṇa sakali bhāvanā
ataeva nirākāra yadi nirākār
tāhāte tomāra duḥkha kisera ābār
Text 28
āścarya ātmār kathā, nā bujhaye yathā tathā
āścarya tāhār dekhā-śunā
āścarya kehavā bale, āścarya kehavā chale
āścarya tāhār adhyāpanā
āścarya haiyā śune, tathāpi vā nāhi māne
āścarya ye āścaryera kathā
āścarya haiyā rahe, āścarya bujhite nahe
āścarya ati durlabhatā
āścarya tāhār dekhā-śunā
āścarya kehavā bale, āścarya kehavā chale
āścarya tāhār adhyāpanā
āścarya haiyā śune, tathāpi vā nāhi māne
āścarya ye āścaryera kathā
āścarya haiyā rahe, āścarya bujhite nahe
āścarya ati durlabhatā
Text 29
siddhānta ātmāra kathā‚ śuna he bhārat
vedānta āmāra kathā śuna sei-mata
dehī nitya mare nāhi sakala deher
deher vināśa tāi nahe ta' śoker
vedānta āmāra kathā śuna sei-mata
dehī nitya mare nāhi sakala deher
deher vināśa tāi nahe ta' śoker
Text 30
nija dharma dekhi punaḥ nā hao vikal
kṣatriyera yuddha karā dharma ye sakal
kṣatriyera yuddha karā dharma ye sakal
Text 31
anāyāse pāiyācha svarga-dvār kholā
se yuddha kāryete nāhi kara abahelā
bhāgyavān vīr sei hena yuddha pāy
yuddha kari yajña-phal kṣatriya labhay
se yuddha kāryete nāhi kara abahelā
bhāgyavān vīr sei hena yuddha pāy
yuddha kari yajña-phal kṣatriya labhay
Text 32
ataeva tumi pārtha yadi yuddha chāḍa
svadharma svakīrti sab ekatre ugāra
svadharma svakīrti sab ekatre ugāra
Text 33
tomāra akīrti lok niścayai gāhibe
vṅāciyā maraṇa taba vighoṣita habe
vṅāciyā maraṇa taba vighoṣita habe
Text 34
mahārath yārā sab nindā ye karibe
bhay peye chāḍe raṇ tārā ye balibe
yāhāder gaṇya-mānya tumi ye ekhan
sakaler cakṣe choṭa haibe takhan
bhay peye chāḍe raṇ tārā ye balibe
yāhāder gaṇya-mānya tumi ye ekhan
sakaler cakṣe choṭa haibe takhan
Text 35
kata gālāgāli dibe akathya kathan
bhābi dekha taba hita ki habe takhan
nija nindā śuni tumi nīraba rahibe
bala pārtha sei nindā kemane sahibe
bhābi dekha taba hita ki habe takhan
nija nindā śuni tumi nīraba rahibe
bala pārtha sei nindā kemane sahibe
Text 36
mare yadi svarga pāo seo bhāla kathā
bṅāciyā pāibe bhog nahe se anyathā
bṅācā marā dui bhāla yuddhete niścay
hena yuddha chāda tumi āścarya viṣay
he kaunteya uṭha tumi nāhi kara helā
yuddha karibāre niścaya kara ei belā
bṅāciyā pāibe bhog nahe se anyathā
bṅācā marā dui bhāla yuddhete niścay
hena yuddha chāda tumi āścarya viṣay
he kaunteya uṭha tumi nāhi kara helā
yuddha karibāre niścaya kara ei belā
Text 37
sukha-duḥkha samakar hāni lābha saba
jayā-jay nāhi bhay kartavya baliba
yuddhera lāgiyā tumi śudhu yuddha kara
nāhi tāte pāp bhay ei satya baḍa
jayā-jay nāhi bhay kartavya baliba
yuddhera lāgiyā tumi śudhu yuddha kara
nāhi tāte pāp bhay ei satya baḍa
Text 38
jñānera vicāre sab balinu tomāke
ebe śuna buddhi-yoge jñān paripāka
jñanīra yogyatā yadi paripāk hay
bhakti dvārā buddhi-yog tabe se bujhay
bhakti-yukta karma haya karma-yoga nām
yāhār sādhane karma bandhana virām
ebe śuna buddhi-yoge jñān paripāka
jñanīra yogyatā yadi paripāk hay
bhakti dvārā buddhi-yog tabe se bujhay
bhakti-yukta karma haya karma-yoga nām
yāhār sādhane karma bandhana virām
Text 39
kṣay vyay nāhi nāś se kārya sādhane
yāhā pāra kare yāo sañcay e dhane
svalpa mātra haya yadi se dharma sādhan
mahā-bhay hate rakṣā pāibe takhan
yāhā pāra kare yāo sañcay e dhane
svalpa mātra haya yadi se dharma sādhan
mahā-bhay hate rakṣā pāibe takhan
Text 40
vyavasāyātmikā buddhi he kuru-nandana
ek-mātra haya tāhā bahu nā kakhana
ananta apār se a-vyavasāyī hay
bahu śākhā bistārita ke kare nirṇay
ek-mātra haya tāhā bahu nā kakhana
ananta apār se a-vyavasāyī hay
bahu śākhā bistārita ke kare nirṇay
Text 41
puṣpera sājane yāhā iṣṭa miṣṭa kathā
karmīra hṛday tāhā kare prafullitā
sei veda bādī sab bhoger kāraṇ
yathā-sarva sei kathā karaye varaṇ
karmīra hṛday tāhā kare prafullitā
sei veda bādī sab bhoger kāraṇ
yathā-sarva sei kathā karaye varaṇ
mūrkha sei bhogabādī āpāta madhur
datta-citta haye yāya āsale phatur
kāmātmanā loka sab svarga bhog cāy
karma-phal bhoga-lipsā ār nā bujhay
āḍambare bhule yāya bhogaiśvarya cāy
buddhi-yog ek lakṣya tāhā nā mānay
datta-citta haye yāya āsale phatur
kāmātmanā loka sab svarga bhog cāy
karma-phal bhoga-lipsā ār nā bujhay
āḍambare bhule yāya bhogaiśvarya cāy
buddhi-yog ek lakṣya tāhā nā mānay
Texts 42-43
bhogaiśvarye āsakta ye pāgalera mata
nijeke hāriyā base āśā śata śata
tārā nāhi bujhe vyavasāyātmikā buddhi
āsakti tāder śudhu bhukti mukti siddhi
nijeke hāriyā base āśā śata śata
tārā nāhi bujhe vyavasāyātmikā buddhi
āsakti tāder śudhu bhukti mukti siddhi
Text 44
triguṇera madhye ved sattva rajastama
tāhāra upare uṭha tabe se uttama
takhani dvandva bhāv ghucibe tomār
nitya śuddha sattva bhāv habe āviṣkār
ātmavāna hay sadā niryoga nikṣem
ye dhane se dhanī tāhā bhagavad prem
tāhāra upare uṭha tabe se uttama
takhani dvandva bhāv ghucibe tomār
nitya śuddha sattva bhāv habe āviṣkār
ātmavāna hay sadā niryoga nikṣem
ye dhane se dhanī tāhā bhagavad prem
Text 45
sei preme bhāsamān sarva lābha pāy
kūpa jala nadī jal yathā yathā hay
ek kūpe hay ek kāryera sādhan
nadīra jalete hay ekatre bhājan
vedera tātparya sei ek lakṣya hay
brāhmaṇa ye hay sei samasta bujhay
kūpa jala nadī jal yathā yathā hay
ek kūpe hay ek kāryera sādhan
nadīra jalete hay ekatre bhājan
vedera tātparya sei ek lakṣya hay
brāhmaṇa ye hay sei samasta bujhay
Text 46
nija adhikār mātra karma kare yāo
karma-phal nāhi cāo āsakti ghucāo
karma-phal hetu sadā nā haibe tumi
anukūla karma yei sei karma bhūmi
karma-phal nāhi cāo āsakti ghucāo
karma-phal hetu sadā nā haibe tumi
anukūla karma yei sei karma bhūmi
Text 47
yogī haye kara karma āsakti rahita
āsakti rahita karma bhagavāne prīta
dhanañjaya! saṅga tyaji karma kare yāo
siddhi vā asiddhi sama vaiṣamya ghucāo
ei sama bhāv hay yogo siddhi nām
sei siddhi-lābhe pūrṇa sarva manaskām
āsakti rahita karma bhagavāne prīta
dhanañjaya! saṅga tyaji karma kare yāo
siddhi vā asiddhi sama vaiṣamya ghucāo
ei sama bhāv hay yogo siddhi nām
sei siddhi-lābhe pūrṇa sarva manaskām
Text 48
buddhi-yoga dvārā chāḍā karma avarādi
kām kṛṣṇa karmārpaṇe nā hao viṣādī
anukṣaṇ sei buddhe śaraṇāgati yār
kṛpaṇer phal hetu icchā nahe tār
kām kṛṣṇa karmārpaṇe nā hao viṣādī
anukṣaṇ sei buddhe śaraṇāgati yār
kṛpaṇer phal hetu icchā nahe tār
Text 49
buddhi-yog dvārā karma sukṛti ye phal
duṣkṛti vā phale yāhā karaye nirmal
ataev tumi sei yoge yuddha kara
karmera kouśal ei buddhi-yog dhara
duṣkṛti vā phale yāhā karaye nirmal
ataev tumi sei yoge yuddha kara
karmera kouśal ei buddhi-yog dhara
Text 50
manīṣī yei se karma buddhi yog dvārā
tyāgete samartha hay karma phal sārā
janma-bandha vinirmukta sei karma-yogī
anāmay pada prāpta haya sei tyāgī
tyāgete samartha hay karma phal sārā
janma-bandha vinirmukta sei karma-yogī
anāmay pada prāpta haya sei tyāgī
Text 51
yakhana tomāra man buddhi yog dvārā
moharūpa kardamākta haye yābe pārā
takhana nirved sab haye yābe kām
śrutira śrotavya taba nāhi rabe dhām
moharūpa kardamākta haye yābe pārā
takhana nirved sab haye yābe kām
śrutira śrotavya taba nāhi rabe dhām
Text 52
śrutira gṛhīta jñān yakhana niścalā
karma jñān yoga ādi takhani saphalā
samādhi takhana hay karma yoge sthiti
sthita-prajña tār nāma yogārūḍha gati
karma jñān yoga ādi takhani saphalā
samādhi takhana hay karma yoge sthiti
sthita-prajña tār nāma yogārūḍha gati
Text 53
arjun kahilen:
ki lakṣaṇ sthita-prajña kivā tāṅr bhāṣā
he keśav! kaha more samādhistha āśā
sthita-dhī ki bale kiṁbā uṭhā-basā kare
ki bhābe gaman kare kahata bistāre
ki lakṣaṇ sthita-prajña kivā tāṅr bhāṣā
he keśav! kaha more samādhistha āśā
sthita-dhī ki bale kiṁbā uṭhā-basā kare
ki bhābe gaman kare kahata bistāre
Text 54
śrī-bhagavān kahilen:
nijera indriya sukhe yata kām āche
baddha jīva mano-dharme dhāya pāche pāche
se sab kāmanā tyaji ātma-bhagavāne
sambandha jāniyā krame hay āguyāne
takhana jānibe tuṣṭa sthita-prajña sukhī
e chāḍā ār ye lok sakalei duḥkhī
nijera indriya sukhe yata kām āche
baddha jīva mano-dharme dhāya pāche pāche
se sab kāmanā tyaji ātma-bhagavāne
sambandha jāniyā krame hay āguyāne
takhana jānibe tuṣṭa sthita-prajña sukhī
e chāḍā ār ye lok sakalei duḥkhī
Text 55
duḥkhe anudvigna-manā sukhe nāhi spṛhā
nija sebā kārye yṅār ekamātra īhā
vītarāg śoka bhay krodh nāhi yṅār
se jana sthita-dhī muni vidita sabār
nija sebā kārye yṅār ekamātra īhā
vītarāg śoka bhay krodh nāhi yṅār
se jana sthita-dhī muni vidita sabār
Text 56
deha smṛti nāhi yṅār śubhāśubha kibā tāṅr
sarvatra anabhi sneha lok vyavahār
abhinanda dveṣ nāi sarva hite rata
tṅāhār jānio prajñā sthir pratiṣṭhita
sarvatra anabhi sneha lok vyavahār
abhinanda dveṣ nāi sarva hite rata
tṅāhār jānio prajñā sthir pratiṣṭhita
Text 57
go-dāsa indriya sukhe vicalita sadā
gosvāmī hayeche dhīr ātmāte sarvadā
tāi se indriya saba kūrma aṅga mata
indriya bhogārtha sadā viṣaye virata
ataeva jāni tṅāra prajñā pratiṣṭhita
se jana upādhi mukta gosvāmī vidita
gosvāmī hayeche dhīr ātmāte sarvadā
tāi se indriya saba kūrma aṅga mata
indriya bhogārtha sadā viṣaye virata
ataeva jāni tṅāra prajñā pratiṣṭhita
se jana upādhi mukta gosvāmī vidita
Text 58
vairāgya kariyā hay viṣaya-nivṛtti
tāhā nahe sthita-prajñā svābhāvik vṛtti
paramānanda jāni yebā jaḍānanda chāḍe
sthita-prajña sei vīr viṣaya vihāre
tāhā nahe sthita-prajñā svābhāvik vṛtti
paramānanda jāni yebā jaḍānanda chāḍe
sthita-prajña sei vīr viṣaya vihāre
Text 59
ātmāra samparka nāi vairāgyer yatan
paṇḍita haleo tār prasabhita man
pramāthī indriya tāke viṣayete phele
śuṣka vairāgīr lāge āguna kapāle
paṇḍita haleo tār prasabhita man
pramāthī indriya tāke viṣayete phele
śuṣka vairāgīr lāge āguna kapāle
Text 60
kṛṣṇa-sevā yukta hay indriya saṁyata
indriya ye baś hay prajñā pratiṣṭhita
indriya ye baś hay prajñā pratiṣṭhita
Text 61
śuṣka vairāgya ye ār viṣayete dhyān
krame krame saṅga sei hay āguyān
saṅga krame kām haya kāme krodha hay
krodhe sammohan pare vibhrama bāḍaya
smṛti bhraṣṭa hale pare buddhi-nāśa hay
vairāgīr sarva-nāś sei se paryāy
krame krame saṅga sei hay āguyān
saṅga krame kām haya kāme krodha hay
krodhe sammohan pare vibhrama bāḍaya
smṛti bhraṣṭa hale pare buddhi-nāśa hay
vairāgīr sarva-nāś sei se paryāy
Texts 62-63
ataeva rāg dveṣ nāhi yṅār ati
mukta yevā haiyāche viṣayera gati
citta prasāde se hay kṛṣṇārpita man
viṣaye thākiyā tini jīvanmukta han
mukta yevā haiyāche viṣayera gati
citta prasāde se hay kṛṣṇārpita man
viṣaye thākiyā tini jīvanmukta han
Text 64
paramānanda sukh yei prasāda tār nām
yāhāra prāptite duḥkha hay antardhān
se prasāde pratiṣṭhita ye hay niścita
ātmaniṣṭhā buddhi tār jagate vidita
yāhāra prāptite duḥkha hay antardhān
se prasāde pratiṣṭhita ye hay niścita
ātmaniṣṭhā buddhi tār jagate vidita
Text 65
jīvera svarūpa hay ānandete mati
buddhiyoga vinā tāra kothāy vā gati
ataeva se bhāvanā nāhi yār sthiti
kothā śānti tār bala sukhera pragati
buddhiyoga vinā tāra kothāy vā gati
ataeva se bhāvanā nāhi yār sthiti
kothā śānti tār bala sukhera pragati
Text 66
indriya cālita kari manodharme sthiti
vāyura madhyete yathā noukāra pragati
se noukā yemana sadā ṭalamala kare
ayukta vyaktira prajñā seirūpa hare
vāyura madhyete yathā noukāra pragati
se noukā yemana sadā ṭalamala kare
ayukta vyaktira prajñā seirūpa hare
Text 67
ataeva mahāvāho śuna man diyā
nigṛhīta man yṅāra āmāre sṅapiyā
tṅāhāra indriya vaś more samarpita
tṅāhāra-i prajñā haya pūrṇa pratiṣṭhita
nigṛhīta man yṅāra āmāre sṅapiyā
tṅāhāra indriya vaś more samarpita
tṅāhāra-i prajñā haya pūrṇa pratiṣṭhita
Text 68
viṣayī viṣaye niṣṭhā kare se pracur
sarvadā jāgrata sei sadā bharapur
saṁyamīra sei ceṣṭā niśāra samān
saṁyamī jāgrata thāke ātma-viṣayān
viṣayīra sei ātmā rātrira samān
ubhayera kārya haya bahu vyavadhān
sarvadā jāgrata sei sadā bharapur
saṁyamīra sei ceṣṭā niśāra samān
saṁyamī jāgrata thāke ātma-viṣayān
viṣayīra sei ātmā rātrira samān
ubhayera kārya haya bahu vyavadhān
Text 69
samudre nadīr jala yemana praveś
vicalita nahe sei sadā nirviśeṣ
seibhābe mane yār kāmera cālanā
se śānti pāibe phal śāntira sādhanā
vicalita nahe sei sadā nirviśeṣ
seibhābe mane yār kāmera cālanā
se śānti pāibe phal śāntira sādhanā
Text 70
kāma chāḍi saba yebā nispṛha dhīmān
sarvatra bhramaṇa kare nāradiya gān
mamatā-vihīna ār ahaṅkāra nāi
tār śānti viniścita sei ta' gosani
sarvatra bhramaṇa kare nāradiya gān
mamatā-vihīna ār ahaṅkāra nāi
tār śānti viniścita sei ta' gosani
Text 71
sei se smṛtir nām brāhmī-sthiti hay
yṅār prāpti hay tāṅr mohana kothāya
sei sthiti yadi haya maraṇera kāle
brahma-sthiti bhāva nahe kālera kabale
yṅār prāpti hay tāṅr mohana kothāya
sei sthiti yadi haya maraṇera kāle
brahma-sthiti bhāva nahe kālera kabale
Text 72
bhaktivedānta kahe śrī-gītāra gān
śune yadi śuddha bhakta kṛṣṇagata-prāṇ
śune yadi śuddha bhakta kṛṣṇagata-prāṇ
Thus Bhaktivedānta sings the song of Śrī Gītā, with the hope that hearing this, Kṛṣṇa conscious pure devotees will be pleased.