← Gītār Gān

Chapter 3: Karma-yoga

Chapter 3
Karma-yoga
arjun kahilen:
yadi buddhi-yoga śreṣṭha ohe janārdan
ghor yuddhe niyojita kara ki kāraṇ
Text 1
dvyarthak kathāy buddhi mohit ye hay
niścit yā hay kaha śreya upajay
Text 2
śrī-bhagavān kahilen:
dvibidha loker niṣṭhā balechi tomāre
sāṁkhya ār jñāna-yog yogya adhikāre
Text 3
vihita karmer niṣṭhā nā kari ārambha
naiṣkarma jñān ye carcā hay eka dambha
vihita karmer tyāge cittaśuddhi nay
keval sannyāse kārya siddhi nāhi hay
Text 4
kṣaṇek samay mātra nā kariyā karma
thākite pāre nā keha svābhāvik dharma
prakṛtir guṇ yathā sabār nirvandha
sei kārya kare yāte karamer vandha
Text 5
karmendriya rodh kari manete smaraṇa
ihā nāhi cittaśuddhi naiṣkarma kāraṇ
ataev sei vyakti vimūḍhātmā hay
indriyārtha mithyācārī śāstrete kahay
Text 6
kintu yadi nijendriya saṁyata niyame
karmer ārambha kare yathā yathā krame
vātul nā hay markaṭ vairāgya kari
antarniṣṭhā hale hay sahāy śrī-hari
sei hay karma-yog karmendriya dvārā
āsakti-rahit karma viśeṣ prakārā
Text 7
niyamita karma bhāla sei akarma apekṣā
anadhikārīra karma tyāga, para-mukhāpekṣā
śarīr nirvāha yār nahe karma vinā
karma-tyāg tār pakṣe hay viḍambanā
Text 8
yajñeśvar bhagavāner santoṣ lāgiyā
niyamita karma kara āsakti tyajiyā
ār yata karma hay bandhera kāraṇa
ataeva sei kārya kara nivāraṇa
bhagavada santoṣārtha karmera prasaṅga
yata kichu ācaraṇa saba mukta saṇga
Text 9
prajāpati sṛṣṭi kari yajñera sādhana
upadeś karechila śune prajāgaṇa
yajñera sādhana kari sukhī hao sabe
yajña-dvārā bhog pābe indriya vaibhave
Text 10
adhikārī devagaṇ yajñera prabhāve
yajña anuṣṭhān dekhi sabe prīta habe
paraspara prīti-bhāv hale sampādana
bhogera sāmagrī śreya nahe anaṭana
Text 11
yajñete santuṣṭa haye abhīṣṭa ye bhoga
devatārā dyāya sab pracura prayoga
sei datta anna yāhā devatārā dyāya
tṅāhāder nā diyā khāya cor sei hay
Text 12
yajñera sādhana kari anna yevā khāy
muktira pathete cale pāp nāhi hay
ār yebā anna pāk nija svārthe kare
pāper bojhā krame bāḍe duḥkha-bhog tare
Text 13
anna kheye jīv bāṅce anna ye jīvana
sei anna utpādane vṛṣṭi ye kāraṇa
sei vṛṣṭi hay yadi yajña kārye hay
sei yajña sādhya hay karmera kāraṇa
Text 14
karma yāhā veda-vāṇī nahe mano-dharma
veda-vāṇī bhagavadukti akṣarera kāraṇa
ataeva karma hay īśvara-sādhanā
sarva-gata brahma-nitya yajñete sthāpanā
Text 15
sei se brahmera cakra āche pravartita
se cakre ye nāhi hay viṣeśa vartita
pāpera jīvana tār ati bhayaṅkara
indriya prītaye kare pāpa paraspara
Text 16
ār ye bujhiyāche ātma-tattva-sār
kārya karma kichu nāi karibār tār
pūrṇa-jñāne bhagavāne bhakti kare yei
ātma-tṛpta ātma-jñānī tuṣṭa ātmātei
Text 17
arthānartha vicārādi ātma-tṛpta nahe
kartavyā-kartavya yāhā veda-śāstra kahe
se nahe kāhāra ṛṇī nijārtha sādhane
sarvasva hayeche pūrṇa śaraṇya śaraṇe
Text 18
ataev anāsakta haye kārya kara
yukta vairāgya sei tāte hao dṛḍha
anāsakta kārya kare parama padete
yogya hay krame krame se pada labhite
Text 19
janakādi mahājan karma sādhya kari
siddhi-lābh karechila āpani ācari
tumi-o serūp kara loka-śikṣā lāgi
lābh nāi kichumātra markaṭa vairāgī
Text 20
śreṣṭha vyakti yāhā kare lokera ādarśa
itara janatā yāhā kare hay harṣa
śreṣṭha vyakti yāhā kichu prāmāṇya svīkāre
tāhāi svīkārya hay prati ghare ghare
Text 21
āmāra kartavya nāi tribhuvana mājhe
pārtha tumi jāna kevā samatulya āche
prāptavya baliyā kichu kothā nāhi mor
tathāpi dekhaha āmi kartavye vibhor
Text 22
āmi yadi karma tyaji atandrita haye
mama vartma sabe anugamana karaye
Text 23
phal ei habe sabāi ucchanna yābe
āmāra darśita path dekhāra abhābe
vidhi ār kichu nāhi rabe dharātale
vinaṣṭa haibe ei prajārā sakale
Text 24
vidvāner ye kartavya avidvān sama
vāhyata āsakta haye karma samāgama
antare āsakti nāi lokera saṁgraha
vidvāner hay sei karmete āgraha
Text 25
buddhi-bhed nāhi kari mūḍha karmīder
ajñānī ye hay tārā tāi herpher
tāi se sājāte habe sarva karma mājhe
āpani ācari sab avidyāra sāje
Text 26
vidvāna mūrkhete hay ei mātra bhed
prakṛtir vaś ek anya se bicched
prakṛtir guṇe vaś kārya kari yāy
ahaṁkāre matta haye nije kartā hay
āpanār paricaya prakṛtira māne
dehe ātma-buddhi kare asatyera dhyāne
Text 27
tattvavit ye vidvān bujhe guṇa-karma
guṇ dvārā kārya hay jāne sār-marma
ataev guṇa-kārya nā kare sajjan
prakṛtir guṇa-kārya āsakta nā han
Text 28
guṇa-karme āsakti se guṇete saṁmūḍha
prākṛta nijeke māne sei kārye dṛḍha
bhava-rogī mūḍha jane nā kari bañcan
karmera yojanā hate krame jñān val
Text 29
ataev tumi pārtha chāḍa abhimān
tomār samasta śakti kara more dān
karma-phal āmā chāḍa nirmama haiyā
yuddha kara āśā tyaji mūḍhatā tyajiyā
Text 30
āmāra emata kārya anuṣṭhān kari
sarva karma kare śūdhu bhajite śrī-hari
śraddhāvān mor bhakta asūyā-bihīn
karma-phal mukta hay bhaktite bilīn
Text 31
prakṛti-sadṛśa ceṣṭā kare guṇavān
prakṛtir vaśe sarva kārya anuṣṭhān
Text 32
vahukāl hate yārā prakṛtir vaś
nigraha karite nāre haiyā vivaś
Text 33
ataev indriyārthe rāg dveṣ chāḍi
viṣayete rāg dveṣ kichu nāhi kari
tāhār vaśete nije kabhu nā rahibā
anāsakta viṣayete mādhavera sevā
Text 34
nija dharma śreya jāna para-dharmāpekṣā
bhagavad sevā lāgi karma-yoga śikṣā
svadharme nidhan bhāla nahe paradharma
bhāla kari bujha tumi ei gūḍha marma
Text 35
arjun kahilen:
he vārṣṇeya kaha tumi bujhāiyā more
ki lāgi hayeche jīva yukta pāpa ghore
anicchā-sattveo hay pāpe niyojita
avaśa haiyā kare pāpa se garhita
Text 36
śrī-bhagavān kahilen:
kām ār krodh hay rajoguṇ dvārā
abhibhūta baddha-jīv tri-jagate sārā
jñānī-jīv ei dui mahā śatru jāne
kare tāi guṇātīta kārya sāvadhāne
Text 37
tri-jagate kām mātra sarva āvaraṇ
āgunete dhūm yathā dhūsara darśan
athavā jarāyu yathā garbha āvaraṇ
alpādhik ei sab kāmera kāraṇ
Text 38
ei nitya vairī kare jñāna āvaraṇ
jīv tāhe vaddha hay nahe sādhāraṇ
kām hay duṣpūraṇ agnira samān
ataev kām lāgi hao sāvadhān
Text 39
sei kām adhiṣṭhita indriyādi mane
vuddhite vasiyā āṅke nikhila bhuvane
vaddha jīv se kāraṇ deha abhimānī
svātantryer vyavahār nāhi jāne jñānī
Text 40
ataev he bhārat! prathamete kām
niyantrita kari hao sampūrṇa niṣkām
bhaktira dhāraṇa sei kāma jaya janya
se jñān vijñan-nāśī, nāhi patha anya
Text 41
baddha-jīv jaḍa-buddhi indriya pradhān
indriyādhipati man karmera bidhān
man hate para-buddhi tārpar ātmā
ataev kara sevā sei paramātmā
Text 42
aprākṛta buddhi dvārā kara dāsya tār
ghucibe sakal moha kāma vyavahār
sei se upāy ek śatru jinibār
kāmarūpa durāsada keha nāhi ār
Text 43
bhaktivedānta kahe śrī-gītāra gān
śune yadi śuddha bhakta kṛṣṇagata-prāṇ
Thus Bhaktivedānta sings the song of Śrī Gītā, with the hope that hearing this, Kṛṣṇa conscious pure devotees will be pleased.
Prabhupāda Says